Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu w Białymstoku zostało włączone do prestiżowej Sieci Małych Teleskopów, skupiającej około 130 urządzeń z całego świata. Pierwsze obserwacje podlaskiego teleskopu o zwierciadle 60 cm już zasiliły międzynarodową bazę danych BHTOM.
Sieć Małych Teleskopów (SMT) obejmuje instrumenty zlokalizowane w najróżniejszych zakątkach świata – od Chile i Australii, przez Tajlandię i USA, po kraje Europy. Do tej elitarnej grupy dołączyło właśnie Obserwatorium Astronomiczne UwB, stanowiące laboratorium Wydziału Fizyki uczelni.
Na przełomie lipca i sierpnia, po wymagającym procesie kalibracji, teleskop z Białegostoku został oficjalnie włączony do systemu. Pierwsze dane trafiły już do Black Hole Target and Observation Manager (BHTOM) – internetowej platformy, która umożliwia astronomom śledzenie i analizę zjawisk takich jak wybuchy supernowych, mikrosoczewkowanie grawitacyjne czy aktywność jąder galaktyk.
Podlaski zespół badaczy, kierowany przez dr. hab. Marka Nikołajuka, rozpoczął obserwacje od dwóch skrajnych przypadków. Pierwszym z nich była gwiazda T CrB w gwiazdozbiorze Korony Północnej, której kolejny termojądrowy wybuch oczekiwany jest w najbliższych miesiącach. Drugim – zjawisko mikrosoczewkowania grawitacyjnego AT2025mau, odkryte w maju przez chińskie przeglądy nieba. Test ten wykazał, że białostocki teleskop jest w stanie dostrzec obiekty o jasności aż 18 magnitudo – 16 milionów razy słabsze od najjaśniejszych gwiazd widocznych gołym okiem.
Astronomowie podkreślają, że osiągnięcie jest szczególnie cenne, biorąc pod uwagę położenie obserwatorium w centrum miasta. Gdyby udało się ograniczyć zanieczyszczenie świetlne z okolicznych ulic, możliwości teleskopu mogłyby być jeszcze większe.
Dzięki przynależności do międzynarodowej sieci białostoccy astronomowie stali się częścią globalnego „dyżuru” na nocnym niebie – a ich teleskop ma szansę dostarczyć danych kluczowych dla zrozumienia jednych z najbardziej spektakularnych zjawisk we Wszechświecie.
źródło: UwB
