Cyfrowa transformacja państwa, rozwój sztucznej inteligencji, bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej oraz skuteczne wykorzystanie europejskich funduszy na technologie przyszłości znalazły się w centrum debaty ekspertów podczas posiedzenia Rady Polska Izba Gospodarcza Zaawansowanych Technologii IZTECH. Spotkanie, które odbyło się 19 maja w siedzibie ATENDE S.A. w Warszawie, pokazało wyraźnie, że Polska posiada kompetencje i potencjał do budowy własnej suwerenności technologicznej, ale nadal potrzebuje lepszej współpracy pomiędzy administracją, nauką i biznesem oraz odważniejszych decyzji deregulacyjnych.
Transformacja cyfrowa przestała być już wyłącznie technologicznym trendem. Stała się jednym z fundamentów bezpieczeństwa państwa, konkurencyjności gospodarki i sprawczości administracji publicznej. Właśnie tym zagadnieniom poświęcono debatę „Zaawansowane technologie dla transformacji cyfrowej”, moderowaną przez Katarzynę Walczyk-Matuszyk, wiceprezeskę Polskiej Izby Gospodarczej Zaawansowanych Technologii IZTECH.
Panel zgromadził przedstawicieli kluczowych instytucji odpowiedzialnych za rozwój cyfryzacji państwa, finansowanie innowacji, wspieranie przedsiębiorstw oraz budowę zaplecza naukowo-technologicznego Polski. Wzięli w niej udział:
prof. Bogumiła Kaniewska – przewodnicząca KRASP, rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Marcin Anaszewicz – zastępca dyrektora w Centralny Ośrodek Informatyki, Michał Chomczyk – zastępca dyrektora Działu Zarządzania Strategicznego w Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, prof. Roman Szwed, przewodniczący Rady Nadzorczej spółki informatycznej Atende S.A, Krzysztof Gulda – prezes Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Robert Pękal – dyrektor Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe przy Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN
Jednym z najmocniejszych akcentów debaty było przekonanie, że Polska posiada już wiele własnych kompetencji i rozwiązań cyfrowych, które mogą stać się fundamentem dalszego rozwoju. Marcin Anaszewicz z Centralnego Ośrodka Informatyki przypomniał, że państwowe e-usługi stały się dziś rozwiązaniami masowymi. Aplikacja mObywatel jest wykorzystywana przez ponad 12 milionów Polaków, a cyfrowe usługi administracyjne coraz skuteczniej eliminują konieczność wizyt w urzędach. Wśród przykładów wskazywano m.in. zastrzeganie numeru PESEL, elektroniczne doręczenia czy możliwość rejestracji narodzin dziecka przez telefon.
Silnie wybrzmiał również temat sztucznej inteligencji oraz cyberbezpieczeństwa. Podkreślano, że rozwój AI musi iść w parze z budową odpornych systemów państwowych chroniących infrastrukturę krytyczną – wodociągi, energetykę, ochronę zdrowia czy administrację publiczną. Dyskutowano także o europejskich projektach związanych z cyfrową tożsamością i interoperacyjnością usług cyfrowych w skali całej Unii Europejskiej.
Przedstawiciele Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości zwracali uwagę na ogromną skalę środków przeznaczanych na rozwój technologii cyfrowych i projektów opartych na AI. Mówiono zarówno o finansowaniu badań i wdrożeń, jak również o budowaniu kompetencji cyfrowych w przedsiębiorstwach. Wskazywano, że Polska potrzebuje dziś nie tylko nowych technologii, ale przede wszystkim ludzi potrafiących je wdrażać i wykorzystywać.
Szczególnie mocno wybrzmiał problem niskich kompetencji cyfrowych oraz trudności małych i średnich przedsiębiorstw we wdrażaniu sztucznej inteligencji. Według uczestników debaty największymi barierami pozostają dziś: brak specjalistów, koszty wdrożeń oraz cyberbezpieczeństwo. Odpowiedzią mają być nowe instrumenty finansowe, programy szkoleniowe oraz wsparcie doradcze dla firm przechodzących transformację cyfrową.
Istotną część dyskusji poświęcono także barierom biurokratycznym hamującym rozwój innowacji. Prof. Bogumiła Kaniewska, przewodnicząca KRASP, zwracała uwagę, że polscy naukowcy coraz skuteczniej zdobywają granty europejskie, jednak nadal napotykają na nadmiernie skomplikowane procedury rozliczeniowe i brak spójności pomiędzy systemami finansowania nauki. W jej ocenie Polska potrzebuje większej synergii pomiędzy instytucjami finansującymi badania, uproszczenia procedur oraz realnego wsparcia dla zespołów aplikujących o granty europejskie.
W debacie nie zabrakło również głosu przedstawicieli infrastruktury badawczej. Robert Pękal z Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe podkreślał znaczenie krajowych centrów superkomputerowych, infrastruktury obliczeniowej i projektów związanych z cyberbezpieczeństwem. Zwracał uwagę, że cyfrowa transformacja nie może opierać się wyłącznie na sprzęcie i infrastrukturze, ale przede wszystkim na kompetencjach ludzi oraz współpracy nauki, biznesu i administracji.
Z dyskusji płynął jeden zasadniczy wniosek: Polska posiada potencjał technologiczny, kompetencje i dostęp do środków finansowych, które mogą pozwolić jej odegrać istotną rolę w budowaniu technologicznej suwerenności Europy. Warunkiem sukcesu będzie jednak odejście od silosowego myślenia, uproszczenie procedur oraz stworzenie trwałego ekosystemu współpracy pomiędzy państwem, nauką i biznesem. Uczestnicy debaty nie mieli wątpliwości, że stawką jest dziś nie tylko tempo cyfryzacji, ale również bezpieczeństwo i przyszła pozycja konkurencyjna Polski w Europie.
Jolanta Czudak-Tomaka
