Hazard moralny dłużników za pieniądze wierzyciela

1004

Wierzyciele oczekują poprawy efektywności egzekucji komorniczej, bo dzisiaj odzyskiwana jest tylko co 5-ta złotówka. Elektronizacja postępowań egzekucyjnych, wprowadzona półtora roku temu nie wystarcza. Elektroniczne zajęcie rachunku bankowego, prowadzenie korespondencji z organami podatkowymi w formie elektronicznej czy zmiany w zakresie skargi na czynności komornika to za mało. Konieczne są dalsze działania legislacyjne. Bezskuteczność komornicza nie powinna być wynagradzana.

Prace legislacyjne są już zaawansowane, ale wiele przepisów budzi uzasadnione wątpliwości wobec proponowanych zmian. Jednym z takich przepisów jest art. 29 ust. 4 projektu ustawy o kosztach komorniczych. Przewiduje opłatę w wysokości 150 zł z tytułu umorzenia egzekucji, m.in. ze względu na jej bezskuteczność. Dodatkowo art. 7 ust. 2 mówi, że zaliczka na koszty doręczenia korespondencji nie może jednorazowo przekroczyć 60 zł.

Efekt? W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności, jego koszt dla wierzyciela wyniesie 210 zł. W sytuacji, kiedy komornicy odzyskują dziś zaledwie co ok. 5-tą złotówkę (a w rzeczywistości nawet zdecydowanie mniej!), łatwo jest oszacować skutek. Przy np. 5 zleconych postępowaniach na kwotę wierzytelności w wysokości 500 zł (łącznie 2 500 zł) odzyskają oni dla wierzyciela wyłącznie jedną wierzytelność (500 zł). Ale za to jednocześnie pobiorą od niego 840 zł za nieskuteczną egzekucję pozostałych 4 wierzytelności.

Uczestnicy rynku finansowego ostrzegają

– Wniosek dla przedsiębiorców finansowych i niefinansowych jest następujący: zastanówcie się nad udzielaniem kredytów i pożyczek czy sprzedażą na kredyt produktów bądź usług o wartości lub cenie jednostkowej poniżej 7 500 zł, przestrzegają uczestnicy rynku finansowego, skupieni w Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce-Związek Pracodawców. – Dlaczego? Poza zasadniczymi, ekonomicznymi przesłankami, również z dwóch powodów etycznych. Po pierwsze, mając należność w egzekucji powyżej tej kwoty w mniejszym stopniu narażacie komorników na hazard moralny i nieskuteczność podejmowanych przez nich czynności. Drugi powód to taki, że rezygnując (co można uznać za racjonalne ekonomicznie) z dochodzenia należności w niskich kwotach, nie będziecie uznani winnymi tworzenia zachęt dla rosnącej liczby dłużników do niespłacania zaciągniętych zobowiązań oraz pogarszania w ten sposób i tak niskiej kondycji moralnej w Polsce.

Wątek kosztów postępowania można jeszcze rozwinąć, zestawiając wszystkie koszty, jakie z wszczęciem postępowania sądowego i potem komorniczego dotkną wierzyciela. Przy wartości przedmiotu sporu w wysokości 500 zł, łączne koszty opłat sądowych, skarbowych i sądowych wyniosą dla wierzyciela ponad 360 zł, to jest 70 proc. przedmiotu sporu.

Kontrowersyjna zmiana przepisów

Zmiany dla przedsiębiorcy, który chciałby uzyskać zwrot należności w mniejszych kwotach, oznaczać będą, że sądy mogą nawet stanąć po stronie pokrzywdzonego wierzyciela, ale przysłowiowa „sprawiedliwość” będzie po stronie dłużnika. W kontekście niskiej kondycji moralnej Polaków w zakresie finansów, ta zmiana przepisów na pewno jej nie poprawi. Wzmocni za to hazard moralny. Gdzie i w jakiej skali, także dla innych wierzycieli, w tym dla Państwa, pojawią się koszty tego zjawiska? Trzeba będzie poczekać, ale trudno mieć wątpliwości, że się pojawią.

Zbyt ruchome zabezpieczenie

Należy się spodziewać, że podobny efekt, przyniesie przepis art. 33 projektu ustawy o kosztach komorniczych. Przewiduje on opłatę w wysokości 400 zł od wniosku o wszczęcie egzekucji wydania rzeczy ruchomej. W praktyce oznacza to przyjęcie założenia, że opłata od przedmiotowego wniosku nie jest ustalana z uwzględnieniem wartości danej rzeczy ruchomej, ewentualnie mieszącej się w racjonalnych „widełkach: od-do”. W przypadku bowiem, gdy wartość rzeczy ruchomej, objętej takim wnioskiem, będzie opiewała na kwotę np. 300 zł, wówczas opłata od wniosku będzie nieproporcjonalna do wartości „sprawy”. Rachunek jest oczywisty – wierzyciel, odzyskując 300 zł w oparciu o upłynniony przedmiot zabezpieczenia egzekucji, ponosi koszt tej operacji w kwocie 400 zł. Nie jest racjonalne, a wręcz niesprawiedliwe, by proponować wierzycielowi takie rozwiązanie. W konsekwencji, wierzyciele będą zmuszeni do odstąpienia od dochodzenia swoich należności w omawiany sposób.

Komornicy też coś dostać mogą

Przepis art. 52 ust. 2 projektu ustawy przewiduje, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o kosztach komorniczych, zastosowanie będą miały przepisy art. 29 i art. 30 projektu ustawy. Co to oznacza i jak należy to ocenić w praktyce? Jednoznacznie – godzi to w podstawową zasadę państwa prawa, tj. zasadę nieretroaktywności prawa. Uczestnicy obrotu, w tym przedsiębiorcy finansowi, jak banki, instytucje pożyczkowe, SKOK, czy wierzyciele wtórni – działając w zaufaniu do Państwa i do zasady pewności prawa – podjęli, w oparciu o obowiązujące dotychczas zasady, określone decyzje biznesowe. Zmiana ta naraża ich na niczym nie uzasadnione i znaczne szkody materialne. W szczególności zastosowanie wspomnianego art. 29 ust. 4 projektu ustawy do już toczących się postepowań może spowodować, że komornicy wystawią rachunki z tytułu „bezskutecznej egzekucji”. Jeśli przyjmiemy, że spośród około 5 milionów toczących się spraw, udział bezskutecznych będzie około 80 proc. (przyjmując hipotetycznie 20 proc. skuteczność), to suma tych obciążeń może wynieść nawet 600 milionów złotych.

– „Sądy sądami, ale sprawiedliwość…” raczej nie stanie po stronie pokrzywdzonego brakiem zapłaty wierzyciela. Jest jeszcze czas na dobre decyzje i korekty proponowanych zmian w przepisach, których skutki w krótkim okresie mogą się nie ujawnić, ale już w średnim wydaje się wprost oczywiste, że negatywne konsekwencje, zarówno ekonomiczne, gospodarcze, jak i społeczne, nie będą pozytywne – podsumowuje Andrzej Roter, prezes zarządu Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce. – Trzeba mieć nadzieję, że przysłowiowy Kowalski – klient banku lub SKOK-u zrozumie, że niskie oprocentowanie ich depozytów wynika w znacznej mierze ze strat tych instytucji, ponoszonych na nieregularnych należnościach. I ten przeciętny Kowalski – wyborca, wreszcie upomni się także o swoje prawa.

Źródło: KPF

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać komentarz!
Please enter your name here