Opracowanie nowej technologii nie oznacza jeszcze sukcesu. Jednym z najtrudniejszych momentów jest przejście od badań i rozwoju do wdrożenia, produkcji i zastosowania rozwiązania w gospodarce. To właśnie w tej luce – określanej jako „dolina śmierci” – mogą zatrzymać się nawet bardzo dobre projekty. O sposobach jej przezwyciężania mówił podczas debaty IZTECH prof. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.
Najtrudniejszy moment przychodzi po zakończeniu badań
Polska dysponuje zespołami naukowymi i przedsiębiorstwami zdolnymi do opracowywania zaawansowanych technologii. Problem pojawia się wówczas, gdy zakończony projekt badawczo-rozwojowy trzeba przekształcić w rozwiązanie gotowe do rzeczywistego zastosowania.
Prof. Jerzy Małachowski określił ten etap jako „dolinę śmierci”. – To jest przejście pomiędzy momentem, kiedy mamy rozwiniętą daną technologię (…) i nagle potrzebujemy środków na wdrożenie – wyjaśniał podczas debaty.
To krytyczny moment również z punktu widzenia samego NCBR. Centrum finansuje badania, rozwój i innowacje, natomiast wdrożenie wymaga uruchomienia kolejnych instrumentów.
NCBR i PARP – dwa kolejne etapy tej samej drogi
Zdaniem dyrektora NCBR system należy więc rozpatrywać jako całość. Technologie, które przeszły etap badawczo-rozwojowy finansowany przez NCBR, mogą następnie korzystać z instrumentów Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości związanych z inwestycjami i wdrożeniami.
To ważne rozróżnienie. Finansowanie badań nie powinno być końcem drogi technologii. Potrzebna jest ciągłość prowadząca od pomysłu i prac B+R poprzez demonstrację rozwiązania aż do wdrożenia i wejścia na rynek. Właśnie brak takiego przejścia powoduje, że część wartościowych projektów nie osiąga skali pozwalającej wykorzystać ich potencjał gospodarczy.
Technologie krytyczne mają budować przewagę i odporność
NCBR coraz silniej koncentruje swoje działania na obszarach uznawanych za strategiczne. Prof. Małachowski wskazywał podczas debaty m.in. na transformację energetyczną, cyfryzację oraz bezpieczeństwo i odporność.
Szczególne miejsce zajmują technologie krytyczne rozwijane w ramach instrumentów STEP. Nie chodzi przy tym wyłącznie o stworzenie kolejnej innowacji. Oczekiwane są rozwiązania, które mogą budować przewagę technologiczną Polski, zwiększać odporność oraz ograniczać zależność technologiczną Unii Europejskiej.
Deep Tech, AI, cyberbezpieczeństwo i technologie satelitarne
Wśród obszarów o szczególnym znaczeniu prof. Małachowski wymieniał cyberbezpieczeństwo, sztuczną inteligencję oraz technologie satelitarne. Wskazywał również na instrumenty STEP Deep Tech i STEP Clean Tech.
To pokazuje zmianę sposobu myślenia o finansowaniu innowacji. Technologie mają być oceniane nie tylko pod względem ich nowatorstwa, ale również znaczenia dla bezpieczeństwa, odporności i technologicznej niezależności.
Granica między technologią cywilną i wojskową staje się coraz mniej wyraźna
Istotnym elementem wypowiedzi dyrektora NCBR były technologie podwójnego zastosowania. Jak mówił, w instrumentach SMART została wprowadzona możliwość finansowania nie tylko części cywilnej, lecz również wojskowej rozwijanych technologii. Zapowiedział też kolejny program ukierunkowany na technologie obronne.
To szczególnie istotne w takich dziedzinach jak sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo, sensoryka, robotyka, systemy autonomiczne czy technologie kosmiczne. Te same kompetencje i rozwiązania mogą służyć gospodarce cywilnej, a jednocześnie zwiększać bezpieczeństwo państwa.
Wynalazek musi stać się produktem
Polska debata o innowacyjności przez lata koncentrowała się przede wszystkim na liczbie projektów badawczych, patentów i środkach przeznaczanych na B+R. Tymczasem rzeczywista wartość technologii ujawnia się dopiero wtedy, kiedy można ją zastosować.
Laboratorium nie powinno być końcem drogi innowacji. Jeżeli Polska chce budować własną przewagę technologiczną, potrzebny jest sprawny mechanizm prowadzący od nauki poprzez badania i rozwój do wdrożenia, produkcji, finansowania dalszego wzrostu i ekspansji rynkowej. (JC)
